Uit de geschiedenis
Twee brieven aan de minister
Ruim twee eeuwen lang studeerde in Nederland geen vrouw, en nergens stond dat het verboden was.
Eerst de feiten. In 1636 volgde Anna Maria van Schurman al colleges in Utrecht, maar vanuit een loge met een gordijn ervoor, zodat de mannen haar niet zagen. Geen inschrijving, geen examen. En daarna ruim twee eeuwen niets.
Hoe kan dat? Er was geen wet die vrouwen verbood te studeren. Niemand had hem hoeven schrijven, want niemand had het gevraagd.
Totdat een meisje uit Sappemeer, vlak bij waar ik geboren ben, in 1871 zelf een brief schreef aan minister Thorbecke. Zonder dat haar vader het wist. Thorbecke antwoordde aan haar vader en gaf toestemming, eerst voor een jaar op proef. Op zijn sterfbed, in mei 1872, gaf hij haar ook toestemming om examens te doen. Na haar hoefde geen enkele vrouw meer naar de minister.
Twaalf jaar later vroeg dezelfde vrouw of ze op de kiezerslijst mocht. Ook daar stond nergens dat het niet mocht. Dit keer kwam er geen toestemming, maar een nieuwe grondwet waarin voor het eerst het woord "mannelijke" werd toegevoegd.
Ik mocht tijdens mijn studie klagen over dat ene vervelende vak. Daar ben ik haar dankbaar voor.
Maar dit laat me niet los: een verzoek maakte de ene keer de weg vrij voor anderen, en dwong de andere keer het systeem om hardop te zeggen wat het stilzwijgend al vond. Waarom reageerde hetzelfde land twee keer zo anders op dezelfde vrouw?
Bronnen: Nationaal Archief (brief van 22 maart 1871 en het antwoord van Thorbecke), RUG Kleurrijke Kopstukken over Aletta Jacobs, Hoge Raad over het arrest van 1883, Universiteit Utrecht over Anna Maria van Schurman.